Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı 2026-2030: İşletmeler İçin Rehber

Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı, 2026-2030 döneminde ülkenin yapay zeka alanındaki hedeflerini, sorumlu kurumlarını ve takvimini belirleyen resmî yol haritasıdır. Plan, 2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile 18 Ağustos 2026 tarihli ve 33344 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan belge, dört eksen altında 16 öncelikli eylem tanımlıyor.

Haber başlıkları planın manşet rakamlarını tekrarladı: 1 trilyon lira katma değer, 10 milyar dolar yatırım, 1 GW veri merkezi. İşletme sahibinin sorusu ise daha somut. Bu plan şirketim için ne değiştiriyor, hangi destekten nasıl yararlanırım, yeni bir uyum yükümlülüğüm doğuyor mu? Bu rehber, planın işletmeleri doğrudan ilgilendiren maddelerini, Ağustos 2026 itibarıyla açık olan destek programlarını başvuru tarihleriyle ve 90 günlük uygulanabilir bir yol haritasını bir arada veriyor.

Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı Nedir?

Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı (2026-2030), kamu kurumları, özel sektör, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının katkısıyla Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda hazırlanan, yapay zeka alanındaki ulusal önceliklerin sıralandığı beş yıllık bir eylem belgesidir. Belge; toplumsal farkındalık, insan kaynağı, veri altyapısı, hesaplama gücü, kamu hizmetleri, sanayi uygulamaları, yerli model geliştirme, düzenleyici çerçeve ve uluslararası iş birliği başlıklarını tek bir yapı altında topluyor.

Planın iki ayrı tarihi var ve bu ikisi sık karıştırılıyor. Plan, 13 Haziran 2026'da İstanbul'da düzenlenen Türkiye Yapay Zekâ Zirvesi'nde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından kamuoyuna açıklandı. Resmî olarak yürürlüğe girişi ise iki ay sonra, 17 Ağustos 2026 tarihli ve 2026/9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'nin 18 Ağustos 2026'da Resmî Gazete'de yayımlanmasıyla gerçekleşti.

Planın Dört Ekseni ve 16 Eylemi

Plan, Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet olmak üzere dört eksen üzerine kurulu. Her eksenin altında dört eylem bulunuyor ve toplam 16 öncelikli eylem tanımlanıyor. Planın temel yaklaşımında insan odaklılık, güvenilirlik, etik sorumluluk, dijital egemenlik ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri öne çıkarılıyor.

Eylemlerin resmî adları ve ayrıntılı açıklamaları Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın yayımladığı plan metninde yer alıyor. Kamuoyuna yansıyan hedefler, 16 eylemin ağırlıklı olarak beş başlıkta toplandığını gösteriyor: eğitim ve insan kaynağı, açık veri, hesaplama gücü, finansman ve yönetişim. İşletmeler açısından bakıldığında en somut çıktı, İstifade Et ve Üret eksenlerindeki destek mekanizmaları oluyor.

81 ilimizde hayata geçireceğimiz yapay zekâ okuryazarlığı atölyeleriyle 2 yılda 5 milyon vatandaşımıza eğitim vereceğiz.

2030'a Kadar Hangi Sayısal Hedefler Var?

Planın sayısal hedefleri eğitim, veri, hesaplama gücü ve yatırım olmak üzere dört kategoride toplanıyor. En iddialı olanlar, iki yılda 5 milyon vatandaşa yapay zeka okuryazarlığı eğitimi ve 2030'a kadar veri merkezi kurulu gücünün en az 1 gigavata çıkarılması. Aşağıdaki tablo, kamuoyuna açıklanan hedefleri takvimleriyle birlikte özetliyor.

Finansman tarafında iki fon öne çıkıyor: 10 milyar liralık Ulusal Yapay Zeka Araştırma Fonu ve 15 milyar liralık Büyüme Fonu. Yönetişim ise çok katmanlı kurgulanmış. Ulusal Yapay Zeka Kurulu stratejik yönlendirmeyi üstlenirken, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bünyesindeki Program Ofisi uygulamayı izliyor; sağlık, eğitim, istihdam ve sosyal hizmetler gibi yüksek etkili alanlardaki sistemleri değerlendirmek üzere ayrı bir etik kurul öngörülüyor. Planın toplam katma değerinin 1 trilyon lirayı aşması bekleniyor.

Türkiye'de İşletmeler Yapay Zekanın Neresinde?

Planın hedefleriyle sahadaki tablo arasında ciddi bir mesafe var. TÜİK Girişimlerde Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması'na göre, herhangi bir yapay zeka teknolojisi kullandığını belirten girişimlerin oranı 2021'de %2,7 iken 2025'te %7,5'e yükseldi. Dört yılda yaklaşık üç kat artış anlamlı; ancak her 100 işletmeden 92'sinin hâlâ yapay zekayı hiç kullanmadığı anlamına da geliyor.

Tablodaki en çarpıcı satır ölçek farkı. 250 ve üzeri çalışanı olan işletmelerde yapay zeka kullanım oranı %24,1 iken, 10-49 çalışanlı işletmelerde %6,6'da kalıyor. Yani büyük şirketlerin dörtte biri yapay zekayı iş süreçlerine sokmuşken, küçük işletmelerde bu oran on beşte bir civarında. Eylem planındaki KOBİ odaklı destekler tam olarak bu makası kapatmayı hedefliyor.

İşletmeler Hangi Desteklerden Yararlanabilir?

Eylem planı yeni destek mekanizmaları tarif ediyor, ancak Ağustos 2026 itibarıyla başvuruya açık olan programlar da var. Üçü işletmeler için doğrudan uygulanabilir durumda: KOSGEB Yapay Zekâ Kredi Programı, TÜBİTAK 1711 Yapay Zekâ Ekosistem Çağrısı ve planla birlikte duyurulan KOBİ yapay zeka kuponları.

KOSGEB Yapay Zekâ Kredi Programı

KOSGEB Yapay Zekâ Kredi Programı, geçerli Teknogirişim Rozeti bulunan ve KOSGEB Veri Tabanı'nda kayıtlı işletmelere 500.000 lira ile 5.000.000 lira arasında kredi imkânı sunuyor. Geri ödeme, destek başlangıcından itibaren 12 ay ödemesiz dönemin ardından 12 ay eşit taksit halinde yapılıyor. Başvurular 9 Temmuz 2026'da açıldı ve 31 Aralık 2026'ya kadar KOSGEB KOBİ Bilgi Sistemi üzerinden alınıyor; kredi kullanımı GO Dijital Cüzdan uygulaması üzerinden gerçekleşiyor. Kredi kapsamında GPU, CPU ve RAM gibi yüksek performanslı işlem kaynakları, güvenli veri depolama, yapay zeka veri merkezi hizmetleri ile yapay zeka araç ve platform hizmetleri finanse edilebiliyor.

TÜBİTAK 1711 Yapay Zekâ Ekosistem Çağrısı

TÜBİTAK 1711 Yapay Zekâ Ekosistem Çağrısı'nın 2026 dönemi 15 Haziran 2026'da açıldı; son başvuru tarihi 18 Eylül 2026 saat 23.59, ön kayıt son tarihi ise 14 Eylül 2026 saat 17.30 olarak duyuruldu. Program konsorsiyum şartı arıyor: yapay zeka çözümüne ihtiyaç duyan işletmenin yanında en az bir teknoloji sağlayıcı firma ile alanında deneyimli en az bir üniversite araştırma laboratuvarı veya kamu araştırma merkezi bulunmalı. 2026 çağrısının öncelikli alanları akıllı üretim sistemleri, akıllı tarım ve gıda, finansal teknolojiler, iklim değişikliği ve sürdürülebilirlik ile akıllı eğitim teknolojileri. Programın 2022-2025 döneminde 61 projeye toplam 353,7 milyon lira destek sağlandı.

KOBİ'lere Yapay Zeka Kuponu

Eylem planı kapsamında KOBİ'lere yapay zeka kuponu tahsis edilmesi öngörülüyor; ilk 12 ay için en az 1.000 kupon hedefi açıklandı. Kuponların amacı, küçük işletmelerin hazır yapay zeka araçlarına, veri altyapısına ve hesaplama kapasitesine erişimini kolaylaştırmak. Aynı eksende ERP, MES, CRM, iş zekâsı, insan kaynakları, üretim planlama, kalite, bakım ve tedarik zinciri gibi kurumsal uygulamalarda yapay zeka kullanımının yaygınlaştırılması hedefleniyor. Kupon programının başvuru takvimi ve koşulları için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile KOSGEB duyuruları takip edilmeli.

Yapay Zeka Eylem Planı Şirketler İçin Bağlayıcı mı?

Cumhurbaşkanlığı genelgesi özel sektöre doğrudan yükümlülük veya ceza getirmiyor; muhatabı kamu kurumlarıdır. Ancak planın şirketlere etkisi dolaylı kanallardan geliyor ve bu kanallar önümüzdeki dönemde belirginleşecek. Genelge bir çerçeve çiziyor, bağlayıcı yaptırım yetkisi mevcut sektörel düzenleyicilerde kalıyor.

• Kamu alımları: Kamu yatırım programlarından yapay zeka projelerine en az %2 pay ayrılması, kamuya iş yapan tedarikçilerin şartnamelerini etkiler.
• Sektörel düzenleme: Finans, sağlık, enerji, mobilite ve telekomünikasyon gibi alanlarda düzenleyici deney alanları kurulması planlanıyor; kurallar bu alanlarda önce şekillenecek.
• Veri ve KVKK: Açık kamu verisi ile anonimleştirme uygulamalarının yaygınlaşması, şirketlerin kendi veri yönetimi ve KVKK uyumunu da gündeme getiriyor.
• Tedarik zinciri: Büyük şirketler yapay zeka kullanan sistemler için model ve süreç şeffaflığı talep etmeye başladığında, yükümlülük sözleşme yoluyla tedarikçiye iner.
• Etik değerlendirme: Sağlık, eğitim, istihdam ve sosyal hizmetler gibi yüksek etkili alanlarda çalışan sistemler için bağımsız değerlendirme beklentisi artacak.

Pratik sonuç şu: bugün için bir uyum zorunluluğunuz yok, ancak hazırlık maliyetiniz de bugün en düşük seviyede. Kullandığınız yapay zeka sistemlerinin envanterini çıkarmak, hangi verinin nereye gittiğini yazılı hale getirmek ve tedarikçi sözleşmelerine veri işleme maddeleri eklemek, ileride zorunlu olduğunda aylar kazandıracak adımlardır.

90 Günlük Yol Haritası: İşletmeniz Ne Yapmalı?

Yapay zekaya hiç başlamamış bir işletme için doğru başlangıç, büyük bir dönüşüm projesi değil; ölçülebilir tek bir süreçte pilot uygulamadır. Aşağıdaki sıra, KOBİ ölçeğinde üç ayda tamamlanabilecek bir plan sunuyor.

1. Süreç envanteri (1-2. hafta): Tekrar eden, kural tabanlı ve zaman yiyen işleri listeleyin. Teklif hazırlama, fatura eşleştirme, müşteri sorularına yanıt ve içerik üretimi tipik adaylardır.
2. Veri hazırlığı (2-4. hafta): Pilot süreçte kullanılacak veri nerede duruyor, kim erişiyor, kişisel veri içeriyor mu? KVKK açısından işleme dayanağınızı netleştirin.
3. Tek pilot seçin (4. hafta): En çok zaman kaybettiren ve ölçülmesi kolay tek bir süreçte karar kılın. Başarı ölçütünü baştan sayıyla yazın: işlem başına süre, hata oranı, yanıt süresi.
4. Araç ve mimari kararı (5-6. hafta): Hazır araç mı, mevcut sisteminize entegrasyon mu, özel geliştirme mi? Verinin kurum dışına çıkıp çıkmayacağı bu kararın belirleyicisidir.
5. Pilot uygulama (6-10. hafta): Küçük ekiple, sınırlı kapsamda çalıştırın. Sonuçları insan kontrolünden geçirin ve hataları kayıt altına alın.
6. Ölçüm ve karar (10-12. hafta): Baştan yazdığınız ölçütle sonucu karşılaştırın. Kazanım yoksa süreci değiştirin, aracı değil.
7. Destek başvurusu (paralel): Teknogirişim Rozetiniz varsa KOSGEB kredisini, üniversite iş birliğine açıksanız TÜBİTAK 1711 çağrısını takvimlerine göre değerlendirin.

Sık Yapılan Hatalar

• Planın manşet rakamlarını şirket stratejisi sanmak: 1 trilyon lira hedefi makro bir beklentidir, işletmenizin yol haritası değildir.
• Aynı anda beş süreçte birden başlamak: Kaynak dağılır, hiçbiri ölçülemez.
• Veri hazırlığını atlamak: Dağınık ve tekrarlı veriyle kurulan sistem, hatalı çıktıyı hızlı üretmekten öte bir şey yapmaz.
• Kişisel veriyi kontrolsüz araçlara girmek: Müşteri verisini KVKK dayanağı olmadan dış servise göndermek, kazanılan verimliliği hukuki riske çevirir.
• İnsan kontrolünü kaldırmak: Fiyat, sözleşme ve müşteriye giden metinlerde onay adımı korunmalıdır.
• Destek takvimlerini kaçırmak: Çağrıların son başvuru tarihleri kesindir; hazırlık süresi genellikle iki üç haftadır.

Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı, 2026-2030 döneminde kamunun yapay zekaya bakışını ve bütçe önceliklerini netleştiriyor. İşletmeler açısından asıl kıymetli kısım manşet hedefler değil; açılan destek programları, kamu verisinin erişilebilir hale gelmesi ve düzenlemenin hangi yöne evrileceğine dair sinyal. TÜİK verisine göre işletmelerin yalnızca %7,5'inin yapay zeka kullandığı bir pazarda, ölçülebilir tek bir pilotla başlayan şirket üç ay sonra rakiplerinin çoğundan öndedir. Doğru sıra bellidir: süreç seçimi, veri hazırlığı, küçük pilot, ölçüm, ardından ölçekleme.